Tại sao câu trả lời của con lúc nào cũng là "Bình thường"?

BrainCare tin rằng rất nhiều phụ huynh đã từng hỏi con như vậy và cũng nhận lại được câu trả lời “Bình thường” với vẻ mặt lạnh te, không vui, chẳng buồn. Thế nào là bình thường? Chẳng phải là anh chị đang cố gắng trò chuyện với con mà chúng trả lời qua quýt cho xong hay sao? Chẳng im lặng hoàn toàn hay chống đối ra mặt, nhưng cũng chẳng vui vẻ, liệu rằng cái câu trả lời “bình thường” ấy có thực sự bình thường không?

Trong bài viết cuối tuần này, quý vị phụ huynh hãy cùng với BrainCare tìm hiểu về một khái niệm “Giao tiếp rút lui” để xem câu trả lời “bình thường” của con có thực sự bình thường không nhé.

Cha mẹ thân mến, theo các nhà tâm lý, khi cha mẹ đang hỏi con mà con trả lời “bình thường”, điều đó có thể đồng nghĩa với việc con đang cố che dấu cảm xúc, không còn muốn nói với bố mẹ nữa. Con chỉ trả lời cho xong để thoát ra khỏi cuộc trò chuyện. Tình trạng này được gọi là “Giao tiếp rút lui” (COMMUNICATION WITHDRAWAL).

Giao tiếp rút lui là một hình thức né tránh giao tiếp cảm xúc, trong đó cá nhân (thường là trẻ em hoặc thanh thiếu niên) vẫn trả lời, vẫn nói chuyện ở mức tối thiểu, nhưng chủ động thu hẹp nội dung chia sẻ, đặc biệt là các suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm cá nhân. Theo đó, cơ chế này được kích hoạt để tự bảo vệ bản thân khỏi cảm giác không được thấu hiểu, bị phán xét hoặc tổn thương tâm lý. Con có nói ra cha mẹ cũng không lắm nghe, tệ hơn, nói ra còn bị cha mẹ phát xét, chê trách. Vậy, “Nói ra làm gì, để rồi mọi thứ tệ hơn?” “Nói ra làm gì, vì đằng nào cảm xúc của mình cũng đâu có được để ý”.

Hãy thử đặt mình vào vị trí của con, nếu chúng ta chia sẻ tâm sự của mình với người khác mà bị người ấy lờ tảng hoặc phán xét, chắc hẳn chúng ta cũng chẳng muốn tâm sự tiếp. Chúng ta là người lớn còn vậy, các con tâm lý chưa trưởng thành, dễ tổn thương sẽ còn như thế nào? Vì vậy, việc con cố che dấu cảm xúc của mình trong trường hợp này hẳn cũng là dễ hiểu, phải không ạ?

Nội dung chính

“Giao tiếp rút lui” nguy hiểm như thế nào?
Dấu hiệu giao tiếp rút lui ở trẻ em và vị thành niên
Phụ huynh có thể làm gì để kết nối lại với con?
Tin tức
Đăng ký tư vấn

“Giao tiếp rút lui” nguy hiểm như thế nào?

Trẻ không rút lui, né tránh cảm xúc vì ghét cha mẹ mà vì não trẻ học được rằng giao tiếp cảm xúc không an toàn mà việc học ấy diễn ra hoàn toàn vô thức dựa trên trải nghiệm của con. Phụ huynh thử xem mình đã bao giờ nói với con như vậy chưa nhé:

Khi con nói con sợ, người lớn lại bảo “có gì mà sợ?” “con trai mà sợ”, sự phủ nhận đó đã làm cho não con hiểu rằng, “Sợ là yếu” “con trai thì phải tỏ ra mạnh mẽ, không được sợ”…Tương tự như vậy, con trẻ đôi khi nói “con buồn”, nhiều cha mẹ sẽ nhanh nhanh chóng chóng phủ định “Ôi dào, có gì đâu mà buồn” hay “tích cực lên”, đứa trẻ chẳng những bớt buồn mà còn học được rằng “buồn là sai, là kém”. Hay như khi con nói không muốn đi học vào buổi sáng, nhiều cha mẹ cảm thấy khó chịu, sáng đã nhiều việc, đứa con lại mè nheo và vô tình thốt lên “ lại lười chứ gì?”. “Nhờ” câu nói ấy, não con đã học được rằng nói thật sẽ bị gán nhãn và rồi sau đó, con chẳng dám nói thật nữa…Và thế là, giao tiếp rút lui hình thành, không phải ngày một, ngày hai mà là cả một quá trình dài.

“Giao tiếp rút lui” nguy hiểm ở chỗ phụ huynh khó nhận ra vì con vẫn ngoan, vẫn đi học, vẫn sinh hoạt bình thường, và, phụ huynh tin rằng con vẫn ổn. Ấy thế nhưng, ẩn sau vẻ ngoài “vẫn ổn” ấy, những sự lo âu đang tích tụ, những sự tự ti lớn dần, cảm giác cô đơn, mất động lực cứ thế tăng dần. Con cần một nơi để giải tỏa cảm xúc, để được hiểu và chắc chắn, đó không phải là bố mẹ.

Theo chia sẻ của các chuyên gia tại Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare, hầu như đa số các ca trầm cảm vị thành niên đều bắt đầu bằng một giai đoạn dài “giao tiếp rút lui” mà gia đình không nhận ra, cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng và mất kiểm soát…

Dấu hiệu giao tiếp rút lui ở trẻ em và vị thành niên

Khi nào thì con đang “giao tiếp rút lui” với cha mẹ? BrainCare nghĩ rằng nhiều phụ huynh sẽ nhận ra các biểu hiện này ở con:

Khi con trả lời cha mẹ bằng những câu cực ngắn và né tránh cảm xúc như: “Sao cũng được”, “Bình thường”, “Kệ con””Không có gì”…Hoặc chỉ trả lời cha mẹ những câu hỏi chức năng mà con không thể né tránh, ví dụ như: “Con học bài xong chưa” “Rồi ạ” hay
Con chẳng còn chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, trải nghiệm với cha mẹ nữa. Lúc trước, con như chú chim véo von bên tai cha mẹ: “hôm nay bạn Khánh Vân cho con cái bút rất xinh” “con bị bạn Đức Anh vẩy mực vào áo” “Mai Linh hít le con”…bỗng nhiên chẳng còn chia sẻ nữa, lúc này, cha mẹ hãy lưu ý nhé!

Phụ huynh có thể làm gì để kết nối lại với con?

Quý vị phụ huynh thân mến, chắc hẳn nếu là người thường xuyên đọc bài của BrainCare, quý vị không còn xa lạ với cụm từ “lắng nghe không phán xét”. Để có thể kết nối được với con, điều phụ huynh cần làm là “lắng nghe không phán xét”: Tuyệt đối không phân tích đúng sai ngay lập tức, không so sánh con với bất cứ ai, không khuyên răn dạy dỗ con ngay lập tức và tuyệt đối đừng cố gắng can thiệp, điều chỉnh cảm xúc của con. Chỉ những câu nói tưởng chừng đơn giản như: “Nghe có vẻ hôm nay con mệt thật.”, “Bố/mẹ chưa hiểu hết, nhưng muốn nghe con kể thêm.” hay “Cảm giác đó chắc khó chịu lắm con nhỉ.”, cha mẹ đã có thể kết nối trở lại với con.
Nghe thật đơn giản phải không ạ? Nhưng BrainCare nghĩ rằng không phải ai cũng có thể thực hiện được ngay đâu.

Thay lời kết, BrainCare xin gửi tới phụ huynh lời nhắn: Bí quyết nằm ở chỗ hãy thực sự đặt mình vào vị trí của con và tạo cho con cảm giác an toàn để con có thể sẵn sàng chia sẻ mà không bị phán xét, chỉ trích. Và, điều đáng sợ nhất không phải là con cãi lại mà là khi con đã không còn muốn nói gì nữa.

Thay vì đợi đến khi hành vi bùng nổ hoặc khủng hoảng xuất hiện, ngay khi nhận thấy con có dấu hiệu giao tiếp rút lui kéo dài, phụ huynh cần đưa con đến với các chuyên gia tâm lý. Tại Viện Tâm lý Giáo dục BrainCare, với đội ngũ Tiến sĩ, Thạc sĩ giàu kinh nghiệm trong việc tham vấn, trị liệu tâm lý, chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành, lắng nghe bạn và gia đình để giải quyết tận gốc rễ các vấn đề tâm lý. Hãy đến với BrainCare, vì tương lai bình an và hạnh phúc của con.

Khám sức khỏe tâm thần tại BrainCare

Chúng tôi có đội ngũ chuyên gia tâm lý, bác sĩ nhiều năm kinh nghiệm đánh giá, tham vấn, trị liệu, chẩn đoán uy tín, mang đến lợi ích cho khách hàng.

BrainCare hướng tới trở thành một trong những đơn vị dẫn đầu về lĩnh vực chăm sóc sức khoẻ tinh thần tại Việt Nam, làm thay đổi thói quen và nhận thức của người Việt Nam trong việc chú trọng sức khoẻ tinh thần và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. BrainCare “Vì cộng đồng hạnh phúc từng phút giây”.